ALL90 / SÖZLÜK
Futbol sözlüğü
Maç izlerken veya istatistiklere bakarken karşılaştığın kavramlar: kısa açıklama, hesap ve örneklerle.
117 terim
Bir terimin burada açıklanması, her sezon için o verinin bulunduğu anlamına gelmiyor. Verinin dönemini ilgili analizde, kaynaklarını yöntem sayfasında görebilirsin.
Terim bulunamadı.
9
- 90 dakika başına#
- Per 90
Farklı süreler alan oyuncuları karşılaştırmak için istatistiği 90 dakikaya oranlama.
İstatistik / oynanan dakika × 90
A
- Altı numara#
- Holding midfielder
Savunmanın önünde denge ve bağlantı görevleri üstlenen orta saha rolü. Forma numarası değil, saha içi görev tarifidir.
- Arşiv dönemi#
- Archive coverage
Bir istatistiğe dahil edilen tarih aralığı. Arşivdeki dönem, kulübün tüm geçmişiyle aynı olmayabilir.
- Asist#
- Assist
Gol öncesinde gole katkı veren son pas. Ayrıntılı sayım kuralları kaynağa göre değişebilir.
- Atılan gol#
- Goals for (GF)
Bir takımın maç sonuçlarına yazılan toplam golü. Hükmen verilen goller dahil olabilir.
- Averaj#
- Goal difference
Gündelik kullanımda gol farkı anlamına gelir. All90 tablolarında AV, atılan gol eksi yenilen goldür; tek başına tüm sezonların eşitlik bozma kuralını anlatmaz.
- Ayakla atılan gol#
- Left / right foot
Son vuruşun sol ya da sağ ayakla yapılması. Ayak bilgisi bilinmiyorsa tahmin edilmez.
B
- Beklenen gol#
- Expected goals (xG)
Bir şutun gol olma olasılığına verilen değer. Mesafe, açı ve vuruş türü gibi bilgiler kullanılır.
- Beklenen gol farkı#
- Expected goal difference (xGD)
Üretilen xG ile rakibe verilen xG arasındaki fark. Bitiricilikten bağımsız bir pozisyon dengesi sunar; maçın sonucunu garanti etmez.
xG − xGA
- Beklenen yenilen gol#
- Expected goals against (xGA)
Rakibin ürettiği şutların xG toplamı. Düşük değer, rakibe daha az veya daha düşük olasılıklı pozisyon verildiğini gösterir.
xGA
- Beraberlik#
- Draw (B)
Maç sonunda iki takımın gol sayısının eşit olması.
- Beraberlik oranı#
- Draw rate
Maçların yüzde kaçının beraberlikle bittiği.
Beraberlik / maç × 100
- Beş ve üzeri gol#
- Five or more goals
Toplam en az beş golün olduğu maç.
- Blok#
- Blocked shot
Rakibin şutunu savunma oyuncusunun engellemesi. Kaynaklar son çizgi müdahalelerini farklı sayabilir.
- Büyük fırsat#
- Big chance
Sağlayıcının, oyuncunun gol atmasının makul biçimde beklendiği belirgin gol fırsatı olarak sınıflandırdığı pozisyon. Her şut veya her yüksek xG değeri otomatik olarak bu sınıfa girmez.
C
- Ceza sahası#
- Penalty area
Kalenin önündeki büyük dikdörtgen alan. Alanı çevreleyen çizgiler de ceza sahasına dahil.
- Ceza sahası dışından gol#
- Outside the box
Gol olan vuruşun ceza sahasının dışından yapılması.
- Ceza sahası içinden gol#
- Inside the box
Gol olan vuruşun ceza sahası içinde yapılması. Penaltı golleri de içeride yer alabilir.
- Ceza sahasında topla buluşma#
- Touches in the opposition box
Oyuncunun rakip ceza sahasında topa yaptığı temaslar. Ceza sahasına girilen hücum sayısıyla aynı değildir; bir hücumda birden fazla temas olabilir.
D
- Dağılım grafiği#
- Scatter plot
Her takım veya oyuncuyu iki ölçünün kesiştiği noktaya yerleştirdik. İşaretler çakışınca armayı kaydırıp gerçek konuma ince bir çizgiyle bağladık.
- Deplasman#
- Away
Fikstürde konuk takım olarak belirtilen taraf.
- Deplasman galibiyeti oranı#
- Away win rate
Deplasman takımının kazandığı maçların, ligdeki tüm maçlar içindeki payı.
Deplasman galibiyeti / maç × 100
- Deplasmanda gol atamama oranı#
- Away team failed to score
Konuk takımın gol atamadığı maçların payı. 0-0 beraberlikler de dahil.
Deplasmanın gol atamadığı maç / maç × 100
- Devreden puan#
- Carried points
Çok aşamalı bir sezonun sonraki aşamasına taşınan puan. 2011/12 gibi sezonlarda aşamalar ve kayıtlı devreden puanlar ayrı gösterilir.
- Diziliş#
- Formation
Oyuncuların sahaya yerleşme düzeni. 4-4-2 ve 4-3-3 gibi gösterimlerde kaleci sayılmaz.
E
- Eksik veri#
- Missing data
Bilginin bulunmaması. Sıfırdan farklıdır: bilinmeyen gol türü, o türde hiç gol olmadığı anlamına gelmez.
- Eleme barajı ve eleme aşaması barajı#
- Qualifying play-off / knockout phase play-off
İlki ana organizasyona geçiş için oynanan ön elemedir; ikincisi lig aşamasından sonra eleme turlarına geçiştir. Avrupa tablosunda birbirinden ayrılır.
- Elo puanı#
- Elo rating
Rakibin gücünü ve maç sonucunu birlikte değerlendiren güç puanı. Sezonlar arasında sıfırlanmadığı için puan durumuyla aynı şeyi göstermez.
- En az maç koşulu#
- Minimum matches
Sıralamaya girmek için gereken maç sayısı. Kullandığımız eşiği her karşılaştırmanın yanında belirttik.
- Ev sahibi#
- Home
Fikstürde ev sahibi olarak belirtilen takım. Maç farklı veya tarafsız bir sahada oynanmış olabilir.
- Ev sahibi galibiyeti oranı#
- Home win rate
Ev sahibinin kazandığı maçların, ligdeki tüm maçlar içindeki payı.
Ev sahibi galibiyeti / maç × 100
- Ev sahibi–deplasman gol farkı#
- Home–away goal difference
Ev sahiplerinin toplam golü ile konukların toplam golü arasındaki farkın maç başına karşılığı.
(Ev golleri − deplasman golleri) / maç
- Ev sahibinin gol atamama oranı#
- Home team failed to score
Ev sahibi takımın gol atamadığı maçların payı. 0-0 beraberlikler de dahil.
Ev sahibinin gol atamadığı maç / maç × 100
F
- Faul#
- Foul
Serbest vuruş veya penaltıyla cezalandırılan, kurallara aykırı hareket.
- Fikstür#
- Fixture list
Karşılaşmaların hangi sırayla ve hangi tarihlerde oynanacağını gösteren program.
- Fikstür zorluğu#
- Schedule difficulty
Oynanan veya kalan maçlardaki rakiplerin gücünü ve saha dağılımını aynı ölçekte karşılaştırdık. Takımın kendi gücünü bu sıralamaya katmadık.
- Final tablosu#
- Final standings
Sezon veya aşama sonunda oluşan resmî sıralama. Tablonun bulunması, her maçın tarih, kadro ve golcü ayrıntısının bulunduğu anlamına gelmez.
G
- Galibiyet#
- Win (G)
Maçta rakibinden daha fazla gol atan takımın sonucu. Penaltı serisi ayrıca değerlendirilir.
- Galibiyet oranı#
- Win rate
Maçların yüzde kaçının galibiyetle bittiği.
Galibiyet / maç × 100
20 maçta 12 galibiyet: %60.
- Geçiş hücumu#
- Attacking transition
Top kazanıldıktan sonra rakip savunma yerleşmeden hücuma çıkılması. Her hızlı paslaşma otomatik olarak geçiş hücumu sayılmaz.
- Gol farkı#
- Goal difference (GD)
Atılan gol eksi yenilen gol. Buradaki tanım, her ligdeki resmî eşitlik bozma kuralıyla aynı olmayabilir.
Atılan gol − yenilen gol
30 gol atıp 20 gol yiyen takımın gol farkı +10.
- Gol katkısı#
- Goals plus assists
Kayıtlı gol ve asistlerin toplamı. All90 yalnızca iki istatistiğin de bulunduğu kulüp/sezon dönemlerini toplar; gol ve asistlerin maç kapsamları farklı olabildiği için ayrı belirtilir.
- Gol türü#
- Goal type
Golün vuruşu, yeri veya oluş biçimi. Aynı gol hem penaltı, hem sağ ayakla, hem ceza sahası içinden olabilir.
- Gol yemeden bitirilen maç#
- Clean sheet
Takımın rakibine gol izni vermediği maç. 0-0 beraberlik de buna dahil.
- Gol yememe oranı#
- Clean sheet rate
Gol yemeden bitirilen maçların toplam içindeki payı.
Gol yenmeyen maç / maç × 100
- Golsüz maç#
- Goalless draw
0-0 biten maç.
- Güven aralığı#
- Confidence interval
Bir tahminin örneklem değişse ne kadar oynayabileceğini gösteren aralık. Dar aralık daha az örnekleme belirsizliği demektir; yöntemin doğru olduğunu tek başına kanıtlamaz.
H
- Hat-trick#
- Hat-trick
Bir oyuncunun aynı maçta üç gol atması. Penaltı serisindeki vuruşları maç golüne eklemedik.
- Hükmen gol#
- Awarded goal
Tescilli skorun içinde yer alıp bir futbolcunun vuruşuna bağlanamayan gol. Takım skoruna dahil olabilir; golcü ve vuruş türü uydurulmaz.
- Hükmen sonuç#
- Awarded result
Sahadaki skordan farklı olabilen, yetkili kurumun kararıyla belirlenen resmî sonuç.
İ
- İkili averaj#
- Head-to-head tiebreak
Eşit puanlı takımların kendi aralarındaki maçlarına dayanan eşitlik bozma yaklaşımı. Uygulanma sırası sezonun kurallarına bağlıdır; arşivde kaynağın resmî sırası korunur.
- İlk 11#
- Starting XI
Maça sahada başlayan oyuncular.
- İsabetli şut#
- Shot on target
Gol olan, kalecinin kurtardığı veya son savunmacının kale çizgisinden çıkardığı şut.
K
- Kafa golü#
- Headed goal
Topa başla yapılan son vuruşun gol olması.
- Karşılıklı gol#
- Both teams to score
İki takımın da gol attığı maç. 2-1 dahil, 3-0 dahil değil.
- Kayıp zaman ilavesi#
- Added time
Değişiklik, sakatlık gibi duraklamalar için devrenin sonuna eklenen süre.
- Kendi kalesine gol#
- Own goal
Oyuncunun topu kendi takımının kalesine göndermesiyle rakibe yazılan gol.
- Kırmızı kart#
- Red card
Oyuncunun oyundan ihraç edilmesi.
- Kilit pas#
- Key pass
Takım arkadaşını gol olmayan bir şuta götüren son pas.
- Korelasyon#
- Correlation
İki değişkenin birlikte nasıl hareket ettiğini özetler. Birlikte artmaları, birinin diğerine neden olduğu anlamına gelmez.
- Korner#
- Corner kick
Top savunma takımına son temasından sonra gol çizgisini gol olmadan geçtiğinde oyunun köşeden başlatılması.
- Kurtarış#
- Save
Kalecinin gol olabilecek bir şutu durdurması.
L
- Lig adının tarihsel bağlamı#
- Historical competition names
1. Lig ve Süper Lig adları farklı dönemlerde farklı kademeleri ifade edebilir. Bir kaydı okurken sezon ve organizasyon kimliği birlikte dikkate alınır.
M
- Maç#
- Match
İki takım arasındaki karşılaşma. All90’da aynı maç toplamda bir kez sayılır.
- Maç başına dağılan toplam puan#
- Standard points per match
Üç puanlı düzende bir maçta iki takıma dağılan toplam puanın ortalaması. Galibiyetli maç üç, beraberlik iki puan dağıtır.
(3 × kazananı olan maç + 2 × beraberlik) / maç
- Maç başına gol#
- Goals per match
Toplam golün maç sayısına bölünmesi. Takım ve lig için farklı toplamlar kullanılır.
Toplam gol / maç sayısı
10 maçta toplam 25 gol: maç başına 2,5 gol.
- Maç başına puan#
- Points per game (PPG)
Toplanan puanın oynanan maç sayısına bölümü. Tarihsel karşılaştırmalarda ortak üç puan hesabı kullanıldıysa bunu ayrıca belirttik.
puan / maç
- Maça çıkma#
- Appearance
Oyuncunun ilk 11’de veya sonradan oyuna girerek maçta süre alması. Yedek kulübesinde kalmak yeterli değil.
- Mağlubiyet#
- Loss (M)
Maçta rakibinden daha az gol atan takımın sonucu.
- Medyan#
- Median
Değerleri sıraladığımızda ortada kalan değer. Çift sayıda gözlemde ortadaki iki değerin ortalamasını aldık. Aşırı değerlerden aritmetik ortalamaya göre daha az etkilenir.
- Millî Lig#
- National league
1959’da başlayan ulusal lig döneminin tarihsel adı. Sitede 1959 sezonu ile 1959/60 sezonu ayrı tutulur.
- Monte Carlo simülasyonu#
- Monte Carlo simulation
Olası maç sonuçlarını çok sayıda sezon boyunca ürettik. Şampiyonluk, ilk beş ve düşme ihtimallerini bu tekrarların sonuçlarından hesapladık.
O
Ö
- Önde baskı#
- High press
Rakibin kendi yarı alanında oyun kurmasını baskıyla zorlaştırma yaklaşımı. Yalnız topa sahip olma veya faul sayısından ölçülemez.
- Önde geçen süre#
- Time leading
Takımın skor üstünlüğünü koruduğu dakikalar. Normal 90 dakikayı esas aldık; bu ölçü topun oyunda kaldığı efektif süre değildir.
- Örneklem#
- Sample
Bir karşılaştırmada kullanılan maçlar veya oyuncular. Küçük örneklemlerde birkaç sonuç oranı çok değiştirebilir.
P
- Pas arası#
- Interception
Rakibin pasını okuyup topun yoluna girerek kesme.
- Pas isabeti#
- Pass accuracy
Takım arkadaşına ulaşan pasların toplam paslara oranı.
İsabetli pas / toplam pas × 100
- Pay ve payda#
- Numerator / denominator
Bölme işleminde üstteki sayı pay, alttaki payda. Oranın hangi maçlara göre hesaplandığını belirler.
- Penaltı#
- Penalty kick
Ceza sahasında yapılan, direkt serbest vuruş gerektiren bir ihlalin ardından verilen vuruş.
- Penaltı serisi#
- Penalty shoot-out
Gerekli olduğunda kazananı belirlemek için maçtan sonra kullanılan seri. Goller maç skoruna eklenmez.
- Play-off#
- Play-off
Organizasyonun formatına göre normal sezonun ardından oynanan ek aşama.
- Puan silme#
- Points deduction
Bir takıma uygulanan puan cezası. Galibiyet ve beraberlikten hesaplanan ham puanla resmî tablo puanı bu nedenle farklı olabilir.
R
- Radar grafiği#
- Radar chart
Birden fazla ölçüyü ortak ölçeğe taşıyarak takımların profillerini kıyasladık. Dışa doğru büyümenin ne anlama geldiğini eksen yönünde belirttik; alan, doğrudan toplam kalite puanı değildir.
S
- Sahte dokuz#
- False nine
Merkez forvetin geriye gelerek savunmacıları yerinden çıkarmayı ve arkadaşlarına alan açmayı hedeflediği rol.
- Sarı kart#
- Yellow card
Oyuncuya verilen ihtar.
- Serbest vuruş#
- Free kick
Bir ihlal sonrasında verilen vuruş. Direkt vuruştan doğrudan gol olabilir; endirektte başka oyuncuya temas gerekir.
- Sezon#
- Season
Bir organizasyonun o dönemdeki maçları. 1959 ile 1959/60 ayrı sezonlardır.
- Sıra#
- Rank
Seçilen istatistikte kulübün yeri. Eşit değerler aynı sırayı paylaşır; sonraki sıra atlanır.
1 + daha yüksek değere sahip kulüp sayısı
İki kulüp 1. ise sonraki kulüp 3. olur.
- Standart dağıtılan puan#
- Standard points
Galibiyete üç, beraberliğe bir puan verilen hesaptaki toplam. Puan silme kararları dahil değil.
Ş
- Şampiyonluk#
- Championship
Bir organizasyonu kazanan kulübün başarısı. Lig ve kupa şampiyonlukları ayrı sayılır.
- Şampiyonluk ihtimali#
- Title probability
Modelin tekrar tekrar oynattığı sezonların ne kadarında takımın şampiyon olduğunu gösterir. Bir tahmindir; kesin sonuç veya bahis oranı değildir.
- Şampiyonluk serisi#
- Consecutive titles
Aynı kulübün ara vermeden, art arda sezonlarda şampiyon olması.
- Şampiyonluk tescili#
- Registered championship
TFF’nin tanıdığı toplam ile 1959 sonrası sezon sayımı aynı ölçü değildir. Beşiktaş’ın 1959 öncesi iki tescilli şampiyonluğu, 1959 sonrası sezon grafiğine eklenmez.
- Şut#
- Shot
Gol amacıyla kaleye yapılan vuruş.
- Şut başına xG#
- xG per shot
xG toplamını şut sayısına böldük. Bir takımın ortalama şutunun gol olma olasılığını karşılaştırmak için kullandık.
xG / şut
- Şut payı#
- Shot share
Takımın şutlarının, iki takımın toplam şutları içindeki yüzdesi. Topa sahip olma yüzdesinden farklıdır.
100 × takımın şutları / iki takımın toplam şutları
T
- Tek farklı sonuç#
- One-goal margin
Kazananın rakibinden bir gol fazla attığı maç. 1-0, 2-1 ve 3-2 örnekleri gibi.
- Tescil#
- Official ratification
Bir sonucun veya derecenin resmî kayda geçirilmesi. All90, kayıtlı tescilli skorla sahadaki olay kaydını birbirinden ayırır.
- Top kapma#
- Tackle
Rakibin kontrolündeki topa kurallara uygun müdahale ederek topu ondan alma.
- Topa sahip olma#
- Possession
Bir takımın topun kontrolüne sahip olduğu oyunun payı. Ölçüm yöntemi kaynağa göre değişebilir.
- Toplam#
- Total
Seçilen maç veya sezonlardaki değerlerin bir araya getirilmiş hali.
- Tur atlama#
- Qualification
Bir eleme eşleşmesinin ardından sonraki aşamaya geçmek. Maçı kazanmakla aynı şey değildir.
U
Ü
V
- VAR#
- Video assistant referee
Video yardımcı hakem sistemi. Gol, penaltı, ihraç ve yanlış oyuncuya kart gibi maçı etkileyen kararlardaki açık ve bariz hataları incelemeye yardımcı olur. İnceleme yetkisi, uygulanan sezon protokolüne bağlıdır.
X
Y
- Yarıda kalan maç#
- Abandoned match
Tamamlanmadan durdurulan karşılaşma. Arşivdeki resmî sonucu ile sahadaki skor farklı olabilir.
- Yenilen gol#
- Goals against (GA)
Rakiplerin bir takıma karşı attığı toplam gol.
- Yenilmezlik oranı#
- Unbeaten rate
Galibiyet veya beraberlikle biten maçların payı.
(Galibiyet + beraberlik) / maç × 100
- Yüzde puan#
- Percentage point
İki yüzde arasındaki doğrudan fark.
%40 − %30 = 10 yüzde puan
%30’dan %40’a çıkış 10 yüzde puan; göreli artış yaklaşık %33,3.
- Yüzdelik sıra#
- Percentile rank
Bir değerin karşılaştırma grubunda nerede durduğunu gösterir. Yüksek yüzdelik, ölçütün iyi olduğu anlamına ancak ölçütün yönü bunu destekliyorsa gelir.