Beraberlikler azaldı, Türk futbolu daha mı iyi oldu?

Her üç maçtan biri berabere bitiyordu

Ligin ilk 35 sezonunda beraberlikle biten maçların oranı yüzde 31,3 oldu. Sonraki 33 sezonda oran yüzde 24,7’ye indi. Artık yaklaşık her dört maçtan biri berabere bitiyor; eski sıklık devam etseydi yeni dönemde yaklaşık 691 beraberlik daha görecektik. Bu, yalnız 0–0’ların yerini 1–1’lerin alması değil, maçların daha sık bir kazananla sonuçlanması demek. Peki bundan Türk futbolunun daha iyi oynandığı sonucunu çıkarabilir miyiz?

1959’dan 2025/26 sonuna kadar 68 tamamlanmış sezon var. İlk 35’i 1959–1992/93, geri kalan 33’ü 1993/94–2025/26 olarak ayırdık; iki ayrı 35 sezon varmış gibi davranmadık ve devam eden sezonu eklemedik. Bir tarafta 9.708, diğerinde 10.390 maç bulunuyor. Bu yüzden toplam beraberlik sayısını değil, maçların ne kadarının berabere bittiğini karşılaştırdık.

Daha az beraberliğe daha çok gol eşlik etti

İlk dönemin 21.554 golü maç başına 2,22, ikinci dönemin 29.098 golü 2,80 ortalama verdi. Artış yaklaşık yüzde 26,1. Yeni dönemde hem daha çok gol gördük hem daha az beraberlik. Dolayısıyla verinin desteklediği ilk sonuç açık: Ligin skorları daha gollü ve daha sık bir kazanan çıkaran bir yapıya dönüştü.

Dönem sınırı bu sonucu yaratmış olabilir mi diye 34’e 34 sezon da ayırdık. Beraberlik oranları yüzde 31,5 ve 24,7, gol ortalamaları 2,20 ve 2,80 oldu. Bir sezonu öbür tarafa taşımak ana resmi değiştirmedi. Yine de bu, her eski sezonun her yeni sezondan daha kısır olduğu anlamına gelmiyor; yıllık grafikte dönemlerin kendi içindeki dalgalanma da görülüyor.

Kırılma için önce üç puan kuralına bakmak gerekiyor

Türkiye 1987/88’de galibiyete üç puan vermeye başladı. Eski düzende iki beraberlik, bir galibiyetle aynı iki puanı getiriyordu. Yeni düzende iki beraberlik iki puanda kalırken, bir galibiyet üç puana çıktı. Kazanmak için alınan riskin karşılığı böylece büyüdü. TFF’nin döneme ilişkin anlatımı da değişikliğin hücum futbolunu teşvik etmek amacıyla yapıldığını kaydediyor.

Kuraldan önceki son altı sezonda beraberlik oranı yüzde 32,8, maç başına gol 2,15 idi. Sonraki ilk altı sezonda bunlar yüzde 24,5 ve 2,80 oldu. Yani büyük fark, yalnız 1990’ların ortasından sonra ortaya çıkmadı; seçtiğimiz ilk 35 sezonun sonuna doğru zaten başlamıştı. Grafikte 1980’lerin ikinci yarısında görülen değişimin somut bir kurumsal karşılığı var.

Bu yakınlık, bütün farkı üç puana yazmaya yetmiyor. Aynı yıllarda kadrolar, teknik adamlar, yabancı oyuncu kuralları ve kulüpler arasındaki güç farkı da değişiyordu. Şut ve xG kayıtları bütün dönem boyunca bulunmadığı için daha fazla golün daha çok pozisyondan mı, daha iyi bitiricilikten mi, daha zayıf savunmadan mı geldiğini bu arşivle ayıramıyoruz. Üç puan, güçlü bir açıklama adayı; tek başına kanıtlanmış neden değil.

Avrupa’da da daha sık kazandık; ama aynı turnuvayı oynamadık

Kulüplerin Avrupa kayıtlarında 1959/60–1992/93 arasında 299 maçın 85’i kazanıldı: yüzde 28,4. 1993/94–2025/26 arasında 1.155 maçta 447 galibiyet alındı: yüzde 38,7. İçerideki daha gollü döneme, dışarıda daha yüksek bir galibiyet oranı da eşlik etti. Galatasaray’ın 2000 UEFA Kupası şampiyonluğu bu dönemin en güçlü somut başarısıydı. Fakat eski dönemi bütünüyle başarısız sayamayız: 1988/89 Şampiyon Kulüpler Kupası yarı finali de ilk dönemin içinde.

Burada maç sayısının neredeyse dört katına çıkması başlı başına bir uyarı. Avrupa’ya giden takım sayısı, eleme turları, grup aşamaları ve kupa yapıları değişti. Daha zayıf bir rakibe karşı kazanılan eleme maçıyla Avrupa’nın en iyilerine karşı oynanan bir maç, bu oranda aynı ağırlığı taşıyor. Yükseliş gerçek bir sonuç iyileşmesi; aynı güçteki rakiplere karşı ölçülmüş saf bir kalite artışı değil.

Millî takımın ilerlemesi daha belirgin, sürekliliği ise tartışmalı

A Millî Takımın TFF arşivinde 1959 başından Haziran 1993 sonuna kadar 207 maç ve 54 galibiyet var: yüzde 26,1. Temmuz 1993–Haziran 2026 aralığında 374 maç ve 180 galibiyetle oran yüzde 48,1’e çıktı. Hazırlık maçları da bu toplama dahil. Rakip seçimi ve turnuva takvimi değiştiği için bunu tek başına kalite puanı saymadık.

Büyük turnuvalar yine de bu gelişmenin yalnız kolay maçlardan ibaret olmadığını gösteriyor. 2002 Dünya Kupası üçüncülüğü ve EURO 2008 yarı finali, uluslararası düzeyde ulaşılmış sonuçlar. EURO 2000 ve 2024 çeyrek finalleri de aynı tarafta. Buna karşılık EURO 2020’de üç maçın da kaybedilmesi, ilerlemenin her kuşağa aynı düzeyde taşınmadığını hatırlatıyor. Ligde beraberlik azalmış olması bu iniş çıkışları açıklamaya yetmiyor.

Daha gollü bir lig olduk; daha iyi futbol için başka kanıtlar da gerekiyor

İlk soruya tek kelimelik bir “evet” vermek veriyi fazla zorlar. Son dönemde beraberlikler azaldı, gol ortalaması yükseldi, kulüplerin Avrupa’daki ve millî takımın uluslararası galibiyet oranları arttı. Bunları birlikte düşününce Türk futbolunun daha gollü, sonuç almaya daha yatkın ve bazı dönemlerde dışarıda daha başarılı hale geldiğini söyleyebiliyoruz. Bu, yalnız skor dağılımına bakmaktan daha güçlü bir bulgu.

Ama “daha cesur oynadık, bu yüzden daha kaliteli olduk” zincirini kuramadık. Beraberliğin azalması, takımlar arasındaki dengesizliğin büyümesinden de kaynaklanabilir; daha çok gol hem iyi hücumun hem kötü savunmanın ürünü olabilir. Üç puan kuralı kazanmanın değerini artırdı, sonraki kuşaklar önemli uluslararası başarılar getirdi. En makul çıkarım, bu değişimlerin aynı dönemde birbirini desteklediği; beraberlik sayısındaki düşüşün tek başına futbol kalitesini ölçmediği ve dış başarıyı yaratmadığı.