Metin Oktay: Bir golden daha uzun bir hikâye

Hatırlanan gol, kaybedilen final

Metin Oktay denince aynı görüntü yeniden anlatılıyor: Top ağları delip dışarı çıkıyor, Galatasaray Fenerbahçe’yi 1–0 yeniyor. 1959 finalinin ilk maçı bu golle bitti. Dört gün sonraki rövanşı ise Fenerbahçe 4–0 kazandı ve ilk Millî Lig şampiyonluğunu aldı. Metin’in en meşhur golü bir şampiyonluk getirmedi. Onu büyük yapan kariyeri, tek bir maçın sonucundan daha uzun bir hikâye olarak okumak gerekiyor.

İzmir’den altı gol krallığına

Damlacık, Yün Mensucat ve İzmirspor’dan geçen yol 1955’te Galatasaray’a ulaştı. İlk Millî Lig’deki 11 gollük krallığını daha sonra 33, 36 ve 38 gollük sezonlar izledi; iki kez de 17 golle zirveye çıktı. Altı unvanın ilginç yanı yalnız çokluğu değil, değişen lig takvimlerinde yeniden kazanılmış olmaları. Kısa bir ilk sezondaki 11 ile daha uzun bir takvimdeki 38 aynı fırsat sayısında gelmedi.

En dikkat çekici oran 1962/63’te: 26 maçta 38 gol, yaklaşık 1,46 gol/maç. Tanju Çolak’ın yıllar sonra toplamı 39’a çıkarması, Metin’in bu sezonunu daha sıradan hale getirmiyor. Toplam rekor başka, oynanan maç başına gol sıklığı başka. İki oyuncunun da ayrı bir ölçüde zirvede kalabilmesi mümkün.

Geri dönüş ve ortak bir hatıra

Palermo’ya gidip Galatasaray’a dönmesi de kariyerin hep aynı şartlarda geçmediğini gösteriyor. Buna rağmen yeniden gol krallıkları gelmesi, başarısının tek bir kadroya veya tek bir sezona bağlı kalmadığını anlatıyor. Metin’in kalıcılığını en yüksek sezonundan çok bu tekrarlar açıklıyor.

1969’daki jübilesinde Can Bartu’yla kısa süreliğine forma değiştirmesi, rakip taraftarlarda da karşılık bulan başka bir hatıra bıraktı. Taçsız Kral’ı yalnız yüksek bir sayıyla anlatmak bu bağı eksiltiyor; yalnız efsanevi bir golle anlatmak da yıllar süren üretimi. İkisini birlikte düşündüğümüzde, bir kulübün golcüsünden daha geniş bir futbol figürü ortaya çıkıyor.

Galatasaray yıllarını hangi toplamla anlatalım?

Metin Oktay 1955’te İzmirspor’dan Galatasaray’a geldi. 1955–1961 ve 1962–1969 arasındaki iki dönemi, Palermo’da geçen bir sezon ayırdı. Toplam 13 futbol sezonunu Galatasaray’da geçirdi; 1959’daki kısa ulusal lig ise aynı takvim içindeki ayrı bir organizasyondu. Kulübün müze kaydı, şehir ligi yılları dahil 324 lig maçında 294 gol veriyor. Bunu bütün kupaları ve özel maçları içeren kariyer toplamı diye sunmadık.

1959 sonrası ulusal ligdeki 217 golü ile 294 aynı kapsamın rakip sayıları değil. İlki ulusal lig dönemini, ikincisi önceki İstanbul ligi kayıtlarını da içeriyor. Bütün resmî turnuvaları kapsayan tek bir maç toplamında kaynaklar örtüşmediği için kesin bir toplam uydurmadık. Kariyerini değerlendirirken hangi yarışmayı saydığımızı söylemek, büyük bir sayıyı büyütmekten daha anlamlı.

Palermo: Rekorun öncesindeki kesinti

1961/62’de Palermo’da 12 Serie A maçına çıktı ve üç gol attı: Maç başına 0,25. Galatasaray’a döndüğü 1962/63’te 26 maçta 38 gole, yaklaşık 1,46 ortalamaya ulaştı. Bu keskin farkı yalnız “İtalya daha zordu” diye açıklayamıyoruz; oynama süresi, uyum, takımın hücum düzeni ve rakipler birlikte değişti. Ama aynı golcünün başka bir ortamda aynı üretimi otomatik olarak taşımadığını gösteren güçlü bir örnek var.

Kupalar ve millî takım, gol krallığının yanına ne ekliyor?

Galatasaray’daki oyunculuk dönemlerinde iki İstanbul Profesyonel Ligi şampiyonluğu, 1962/63 ve 1968/69 ulusal lig şampiyonlukları, 1962/63–1965/66 arasında dört Türkiye Kupası ve 1966 ile 1969 Cumhurbaşkanlığı kupaları var. Kulübün 1961/62 şampiyonluğunu ona eklemedik; o sezon Palermo’daydı. Böylece bir kulübün kazandığıyla o oyuncunun takımda bulunduğu dönemi birbirine karıştırmadık.

A Millî Takımda 36 maç ve 19 gol, maç başına yaklaşık 0,53 ortalama var. Genç millî maçlarla birlikte söylenen 40 sayısı, A Millî maç sayısı değil. Burada da kapsamı ayırınca kariyer daha anlaşılır hale geliyor: Kulüpteki yüksek gol sıklığı millî takımda aynı düzeyde sürmedi, ama farklı rakipler karşısında önemli bir gol katkısı devam etti.